Sandra wist al vroeg dat ze verhalen wilde vertellen, al noemde ze het toen nog geen onderwijs. Als kind in Brazilië keek ze naar een journaliste op televisie die de wereld over reisde, mensen sprak en zo verhalen opvingen. “Ik dacht: dat wil ik ook. Niet dingen leren uit boeken, maar van mensen.”
Ze koos uiteindelijk niet voor journalistiek, maar het verlangen om te luisteren en verhalen te verzamelen bleef. Op haar veertiende stond ze al voor de klas als onderwijsassistent, terwijl ze overdag werkte en ’s avonds zelf nog naar school ging. Inmiddels woont ze zes jaar in Nederland en werkt ze als Verbinder. In haar lessen komen drie waarden steeds terug: luisteren, identiteit en het gevoel van erbij horen.
- Luisteren
Voor Sandra begint een goede les niet bij de uitleg, maar bij luisteren. Ze begint niet meteen met het Nederlandse systeem en de theorie. Ze begint met een vraag. “Wat is je favoriete woord in je moedertaal?” Omdat er meteen iets persoonlijks gebeurt. Iemand kiest een woord, vertelt waarom en de groep hoort iets van wie die persoon is. Ook bij inhoudelijke onderwerpen werkt ze met persoonlijke anekdotes en een goed portie foto’s.
In een les van de MAP over onderwijs laat ze bijvoorbeeld eerst een afbeelding zien van ouders in India die tijdens examens tegen een gebouw hangen om antwoorden door te fluisteren naar hun kinderen. De druk ligt daar namelijk erg hoog om te slagen met een hoog percentage. “Ik vraag alleen: wat zie je?” Pas daarna komt de vraag: hoe werkt onderwijs in jouw land? Wat is daar normaal? Wat herken je wel of juist niet? “Ik wil hun verhaal eerst horen, anders blijft het abstract.”
Daarna pas maakt ze de brug naar Nederland. “Zo wordt een onderwerp als het Nederlandse onderwijssysteem niet alleen informatie over havo, zus en mbo zo, maar een gesprek over educatiesystemen, kansen, verwachtingen en ongelijkheid. “Mensen praten meer, voelen zich vrijer. Ze merken: mijn stem doet ertoe.”
- Identiteit
Luisteren is voor Sandra onlosmakelijk verbonden met identiteit. Toen ze naar Nederland kwam, voelde ze zich lange tijd onzichtbaar. “Mijn ideeën deden er niet toe. Het was altijd: wie zijn zij, niet wie ben ík.” Die ervaring neemt ze mee de klas in. Ze weet hoe het voelt om aanwezig te zijn, maar niet echt gezien te worden. “Ik probeer dat niemand in mijn klas dat gevoel heeft.” Daarom zoekt ze manieren waarop deelnemers zichzelf kunnen laten zien, ook als taal of schrijven lastig is.
“Sommige mensen kunnen niet schrijven, dus dan zeg ik: teken het.” Eén tekening is haar in het bijzonder bijgebleven. Een deelnemer tekende “vrijheid” als een vrouw in verschillende kleuren kleding. “Ze zei: vrijheid is dat je mag kiezen wat je draagt.” Sandra bewaart die tekening nog steeds. “Omdat het laat zien dat iedereen een andere betekenis geeft aan hetzelfde woord.” Voor haar zit identiteit niet alleen in afkomst of taal, maar ook in kleine keuzes: een woord, een herinnering, een beeld, een grap. “Je kunt jezelf niet bij de deur achterlaten”, legt ze uit. “Je neemt jezelf altijd mee.”
- Belonging
Vanuit luisteren en identiteit ontstaat wat voor – een van onze meest gezellige collega’s – Sandra misschien wel het belangrijkste is: het gevoel ergens bij te horen. Juist omdat ze zelf weet hoe pijnlijk het is als dat gevoel ontbreekt. Toen ze naar Nederland kwam, had ze hoge verwachtingen. “Ik dacht: ik ga werken, vrienden maken, samen dingen doen, maar dat gebeurde niet.”
Ze probeerde het jarenlang. Ze nodigde mensen uit, stuurde berichten, deed moeite. “Maar het kwam niet terug.” Na drie jaar gaf ze het op. “Ik dacht: dit werkt niet.” Daarom betekent haar werk bij SosyTraining veel voor haar. “Bij SosyTraining voel ik voor het eerst weer iets van dat gevoel dat ik in Brazilië had”, zegt ze. “Het gaat vanzelf. Je hoeft geen moeite te doen.” Het zit ‘m in de uitwisseling, in collega’s met verschillende achtergronden, in grappen die niet uitgelegd hoeven te worden en gesprekken die vanzelf op gang komen.
In de klas probeert ze datzelfde gevoel te creëren. “Ik deel ook de moeilijke dingen. Dat het niet altijd makkelijk is hier.” Deelnemers herkennen zich daarin. Ze horen niet alleen succesverhalen, maar ook twijfel, wachten, zoeken en opnieuw proberen.” Dat merkt ze na de lessen, in de pauze, in de vriendschappen die zich vormen of in berichten achteraf. “Ze zeggen vaak: dank je dat je eerlijk was. Dat het niet alleen de mooie kant was.” Wat Sandra’s favoriete woord is? Amor.
Paspoortje
Naam: Sandra
Woonplaats: Diemen
Geboren in: Brazilië
Studie/achtergrond: Onderwijs, HR
Favoriet eten: Popcorn, zout en soms met boter
Favoriete plek: “Op het strand, maakt niet uit waar.”
Guilty pleasure: Chocolade
